Ở châu Âu, nghệ thuật không chỉ sống trong nhà hát và bảo tàng. Mỗi mùa hè, nhiều thành phố biến thành sân khấu khổng lồ: lễ hội sân khấu, âm nhạc, điện ảnh, múa, nghệ sĩ đường phố tung hứng trên quảng trường, bảo tàng mở cửa đến nửa đêm, công trình lịch sử đón khách miễn phí. Điểm đáng quý là phần lớn những hoạt động này được thiết kế để ai cũng có thể tham gia, không phân biệt túi tiền hay hiểu biết nghệ thuật.
Với người Việt quen với không khí lễ hội làng, hội chợ hay phố đi bộ, văn hoá lễ hội châu Âu vừa quen vừa lạ. Bài viết giới thiệu những kiểu lễ hội phổ biến và cách tham gia vui vẻ, lịch sự.
Vì sao châu Âu nhiều lễ hội nghệ thuật
Sau Thế chiến thứ hai, nhiều lễ hội lớn ra đời với mục đích hàn gắn và mang văn hoá đến gần người dân. Các chính quyền địa phương coi văn hoá là dịch vụ công, tài trợ cho lễ hội như tài trợ cho thư viện. Lễ hội cũng mang lại lợi ích kinh tế, thu hút du khách và làm sống động thành phố.
Một yếu tố khác là truyền thống không gian công cộng: quảng trường, công viên, bờ sông được coi là nơi của mọi người, nơi tụ họp và biểu diễn là chuyện tự nhiên.
Lễ hội sân khấu: Edinburgh và Avignon
Mỗi tháng tám, thủ đô Scotland tổ chức một chuỗi lễ hội, trong đó lễ hội “ngoài lề” nổi tiếng với tinh thần mở: gần như bất kỳ ai cũng có thể đăng ký biểu diễn. Kết quả là hàng nghìn chương trình hài kịch, kịch, múa, xiếc, âm nhạc diễn ra khắp thành phố, từ nhà hát lớn đến quán rượu nhỏ. Nhiều diễn viên hài và nghệ sĩ nổi tiếng từng bắt đầu ở đây.
Ở miền nam nước Pháp, lễ hội Avignon vào tháng bảy biến thành phố cổ thành sân khấu, với chương trình chính diễn trong sân cung điện của các giáo hoàng và hàng trăm buổi diễn ngoài lề trên mọi con phố.
Ngày hội âm nhạc: ai cũng có thể chơi
Ngày hội âm nhạc bắt nguồn từ Pháp vào ngày hạ chí, nay lan ra nhiều nước. Ý tưởng đơn giản: trong một ngày, mọi người, chuyên nghiệp hay nghiệp dư, đều được mời chơi nhạc trên đường phố, và các buổi biểu diễn thường miễn phí. Bạn có thể nghe một ban nhạc rock trước tiệm bánh, một dàn hợp xướng trong sân nhà thờ, một nhóm sinh viên chơi nhạc jazz ở góc phố.
Đêm bảo tàng và ngày di sản
Đêm bảo tàng là sự kiện mà nhiều bảo tàng ở châu Âu mở cửa đến khuya, thường miễn phí hoặc giá thấp, kèm hoạt động đặc biệt như nhạc sống, chiếu sáng nghệ thuật, tham quan có hướng dẫn. Đây là dịp tuyệt vời cho người trẻ và gia đình.
Ngày di sản châu Âu, tổ chức vào mùa thu ở nhiều nước, mở cửa những công trình lịch sử bình thường đóng: toà thị chính, dinh thự, phòng làm việc của chính phủ, nhà máy cũ, tu viện. Thường miễn phí, đôi khi cần đăng ký trước. Bước vào một toà nhà quyền lực mà bình thường chỉ thấy từ bên ngoài là cảm giác thú vị, và cũng cho thấy tinh thần minh bạch, gần dân.
Lễ hội phim
Châu Âu có nhiều lễ hội phim danh tiếng như Cannes, Venice, Berlin. Phần lớn lễ hội lớn dành cho giới chuyên môn, nhưng nhiều nơi có suất chiếu cho công chúng, nhất là Berlin. Ngoài ra, hàng trăm lễ hội phim nhỏ hơn về phim ngắn, phim tài liệu, phim châu Á diễn ra quanh năm. Mùa hè, nhiều thành phố chiếu phim ngoài trời ở công viên, quảng trường, có khi miễn phí. Phim Việt Nam cũng từng được giới thiệu tại các lễ hội phim châu Âu.
Nghệ sĩ đường phố
Đi dạo ở trung tâm các thành phố châu Âu, bạn sẽ gặp người chơi violin trong đường hầm, ca sĩ hát bên bờ sông, ảo thuật gia trên quảng trường, người làm tượng sống đứng bất động hàng giờ. Nhiều thành phố có quy định về nơi và giờ biểu diễn, một số yêu cầu giấy phép để giữ trật tự và chất lượng.
- Nếu dừng lại xem và thích, góp một ít vào mũ hoặc hộp đàn là cách cảm ơn.
- Chụp ảnh tượng sống thì nên cho một chút tiền, đó là phép lịch sự phổ biến.
- Đứng xem đông thì chừa lối đi cho người khác.
- Mua đĩa nhạc của nghệ sĩ đường phố là cách ủng hộ trực tiếp.
Nghệ thuật trên tường
Nhiều thành phố châu Âu có những bức tranh tường lớn được thực hiện hợp pháp, thường trong các dự án cải tạo khu phố. Berlin, Lisbon, Bristol và nhiều nơi khác có những tour đi bộ xem nghệ thuật đường phố. Cần phân biệt tranh tường được phép với việc vẽ bậy lên tài sản người khác, thứ bị xử phạt ở hầu hết các nước.
Lễ hội truyền thống
Bên cạnh lễ hội nghệ thuật hiện đại, châu Âu còn có lễ hội truyền thống gắn với tôn giáo, mùa màng, lịch sử địa phương: lễ hội hoá trang trước mùa chay ở Venice, Cologne, Nice; lễ hội thu hoạch nho; lễ hội trung cổ tái hiện ở các thị trấn cổ; hội chợ Giáng sinh ở các nước nói tiếng Đức và Trung Âu. Mỗi lễ hội có quy tắc riêng, hãy tìm hiểu trước để tham gia đúng tinh thần.
Tham gia lịch sự và an toàn
- Xem lịch trên trang chính thức, đặt vé sớm cho chương trình hot.
- Đến sớm, mang nước, mũ, áo mưa mỏng tuỳ thời tiết.
- Giữ ví, điện thoại cẩn thận; nơi đông người là nơi kẻ móc túi thích.
- Hẹn điểm gặp nếu đi theo nhóm.
- Tôn trọng quy định về đồ uống có cồn, chai thuỷ tinh, đồ cấm.
- Dọn rác của mình, phân loại nếu có thùng riêng.
- Nói nhỏ khi buổi biểu diễn đang diễn ra, kể cả ngoài trời.
Tiết kiệm khi đi lễ hội
Lễ hội lớn thường kéo theo giá phòng tăng cao. Đặt chỗ ở sớm, cân nhắc ở thị trấn lân cận rồi đi tàu vào. Kết hợp vài buổi có vé với nhiều hoạt động miễn phí. Nhiều lễ hội có vé ưu đãi cho sinh viên hoặc vé phút chót. Mang theo đồ ăn nhẹ thay vì chỉ ăn ở quầy lễ hội.
Người Việt và lễ hội châu Âu
Ở một số thành phố có cộng đồng người Việt đông, lễ hội đa văn hoá thường có gian hàng ẩm thực Việt, múa lân, áo dài, nhạc dân tộc. Đó là cách cộng đồng giới thiệu văn hoá của mình và kết nối với người bản xứ. Nếu bạn là sinh viên, tham gia làm tình nguyện viên cho lễ hội là cách vừa trải nghiệm miễn phí vừa luyện ngoại ngữ, kết bạn.
Điều đáng nhớ
Văn hoá lễ hội châu Âu dựa trên một niềm tin đơn giản: nghệ thuật là của mọi người, và không gian công cộng là nơi để chia sẻ nó. Hãy để mình lạc vào một buổi hoà nhạc trên quảng trường, cười cùng một nghệ sĩ đường phố, bước vào một toà nhà lịch sử trong ngày mở cửa. Những khoảnh khắc ấy thường là thứ đọng lại lâu nhất sau một chuyến đi.
Câu hỏi thường gặp
Lễ hội nghệ thuật ở châu Âu có đắt không?
Nhiều chương trình có vé, nhưng cũng có rất nhiều hoạt động miễn phí trên đường phố, quảng trường, công viên. Có thể kết hợp vài buổi có vé với nhiều hoạt động miễn phí.
Có nên cho tiền nghệ sĩ đường phố không?
Nếu bạn dừng lại xem và thích, góp một ít vào mũ hoặc hộp đàn là cách cảm ơn lịch sự. Không bắt buộc, nhưng đó là thu nhập chính của họ.
Ngày di sản châu Âu là gì?
Là dịp nhiều nước mở cửa các công trình lịch sử, kể cả những nơi bình thường đóng cửa, thường miễn phí, vào một số ngày nhất định trong năm.
Đi lễ hội đông người cần lưu ý gì?
Giữ đồ cá nhân cẩn thận, hẹn điểm gặp nếu lạc nhau, mang nước, tôn trọng quy định của ban tổ chức và dọn rác của mình.
Làm sao biết lịch lễ hội?
Xem trang chính thức của lễ hội, văn phòng du lịch thành phố và lịch văn hoá địa phương; lịch thay đổi theo năm.
