Các bảo tàng lớn ở châu Âu như Louvre ở Paris, Bảo tàng Anh ở London, Prado ở Madrid, Uffizi ở Florence hay Rijksmuseum ở Amsterdam chứa những tác phẩm mà ta từng thấy trong sách giáo khoa. Nhưng nhiều du khách Việt bước ra sau nửa ngày với đôi chân rã rời và trí nhớ mơ hồ. Cách tốt nhất là chọn ít, xem chậm, đặt vé trước và đọc trước câu chuyện của vài tác phẩm. Một buổi sáng xem kỹ mười bức tranh thường đáng nhớ hơn cả ngày chạy qua một nghìn bức.
Vì sao bảo tàng châu Âu đặc biệt
Nhiều bảo tàng lớn ở châu Âu ra đời từ bộ sưu tập của hoàng gia, quý tộc hoặc giáo hội, rồi được mở cho công chúng trong thời Khai sáng và sau các cuộc cách mạng. Ý tưởng rằng nghệ thuật thuộc về mọi người, không chỉ giới quyền quý, là một trong những di sản đáng quý của châu Âu. Ngày nay, nhiều bảo tàng quốc gia miễn phí hoặc có ngày miễn phí, giá ưu đãi cho người trẻ.
Cũng cần nói thẳng: một số hiện vật trong các bảo tàng này được mang về từ thời thuộc địa, và câu hỏi trả lại hiện vật cho nước gốc đang được tranh luận công khai. Nhiều bảo tàng đã bắt đầu ghi rõ nguồn gốc hiện vật và hợp tác với các nước liên quan.
Trước khi đi: chuẩn bị ba việc
- Đặt vé trên trang chính thức, chọn khung giờ sớm hoặc buổi tối nếu bảo tàng mở muộn. Tránh mua qua người bán dạo.
- Xem sơ đồ và chọn hai, ba khu vực muốn xem nhất.
- Đọc trước về năm đến mười tác phẩm. Biết câu chuyện phía sau làm cho việc đứng trước bức tranh thật trở nên xúc động hơn nhiều.
Louvre: đừng chỉ xem nàng Mona Lisa
Louvre từng là cung điện hoàng gia và nay là một trong những bảo tàng lớn nhất thế giới. Đám đông thường dồn về phòng có bức Mona Lisa, một bức tranh nhỏ hơn nhiều người tưởng, đặt sau kính. Hãy xem nó, nhưng đừng để nó chiếm cả buổi.
Trong cùng bảo tàng có tượng thần Chiến thắng có cánh đứng trên đầu cầu thang, tượng thần Vệ nữ thành Milo, các bức tranh khổng lồ của hội hoạ Pháp, cổ vật Ai Cập và Lưỡng Hà. Đi lạc vào những phòng ít người đôi khi lại cho bạn khoảnh khắc yên tĩnh đẹp nhất.
Bảo tàng Anh: lịch sử loài người trong một toà nhà
Bảo tàng Anh ở London nổi tiếng với các bộ sưu tập về lịch sử và văn hoá loài người từ khắp các châu lục. Hòn đá Rosetta, chìa khoá giúp giải mã chữ tượng hình Ai Cập, là điểm dừng của hầu hết du khách. Khu trưng bày thường trực của bảo tàng quốc gia này nhìn chung không thu phí vào cửa, triển lãm đặc biệt thì có thể thu phí.
Đây cũng là nơi cuộc tranh luận về hồi hương hiện vật diễn ra sôi nổi nhất, một chủ đề đáng tìm hiểu khi bạn đến.
Prado và Uffizi: thiên đường hội hoạ
Prado ở Madrid lưu giữ những kiệt tác của các danh hoạ Tây Ban Nha như Velázquez, Goya, El Greco, cùng hội hoạ Flanders và Ý. Bức Las Meninas của Velázquez là tác phẩm mà các nhà phê bình vẫn tranh luận hàng thế kỷ về ai đang nhìn ai.
Uffizi ở Florence là nơi để hiểu thời Phục Hưng. Đứng trước bức Sự ra đời của thần Vệ nữ của Botticelli, bạn thấy được bước chuyển từ hội hoạ tôn giáo cứng nhắc sang vẻ đẹp con người. Uffizi thường rất đông, nên đặt vé trước gần như là bắt buộc trong mùa du lịch.
Rijksmuseum: thời hoàng kim Hà Lan
Rijksmuseum ở Amsterdam kể câu chuyện về thời kỳ Hà Lan thịnh vượng thế kỷ mười bảy, với Rembrandt, Vermeer và nhiều hoạ sĩ khác. Bức Đội tuần đêm của Rembrandt khổng lồ và đầy kịch tính. Những bức tranh nhỏ của Vermeer về người phụ nữ rót sữa hay đọc thư lại cho thấy vẻ đẹp của ánh sáng và đời thường. Bảo tàng cũng thẳng thắn trình bày mặt tối của thời kỳ này, gồm buôn bán nô lệ và thuộc địa.
Nhịp xem: chậm mới là nhanh
- Ngồi xuống trước một tác phẩm vài phút. Nhiều phòng có ghế dài chính vì lý do đó.
- Nhìn ba lần: toàn cảnh, chi tiết, rồi lùi lại nhìn lần nữa.
- Dùng hướng dẫn âm thanh hoặc ứng dụng của bảo tàng, nhiều nơi có tiếng Anh và đôi khi có thêm ngôn ngữ châu Á.
- Nghỉ giữa giờ ở quán cà phê bảo tàng; mệt mỏi là kẻ thù của cảm xúc.
- Dừng lại khi đủ. Không cần xem hết mới là đi bảo tàng.
Phép lịch sự trong phòng trưng bày
- Nói nhỏ, tắt chuông điện thoại.
- Không chạm vào tác phẩm, kể cả khung tranh hay tượng.
- Không dùng đèn flash, không dùng gậy tự sướng nơi bị cấm.
- Không đứng chắn quá lâu trước tác phẩm đông người; chụp xong nhường chỗ.
- Gửi balo lớn ở phòng gửi đồ nếu được yêu cầu.
Những quy định này không phải để làm khó du khách mà để bảo vệ tác phẩm hàng trăm năm tuổi và trải nghiệm của người khác.
Đi bảo tàng cùng trẻ nhỏ
Trẻ em châu Âu được đưa đến bảo tàng từ nhỏ, thường theo cách rất vui: tìm con vật trong tranh, vẽ lại một bức tượng, tham gia hoạt động gia đình cuối tuần. Bạn có thể làm điều tương tự: chọn trước vài tác phẩm có câu chuyện hấp dẫn, cho trẻ làm “thám tử” tìm chúng, và dừng trước khi trẻ chán.
Bảo tàng nhỏ: những viên ngọc ẩn
Bên cạnh các bảo tàng khổng lồ, châu Âu có hàng nghìn bảo tàng nhỏ: nhà của nhà văn, xưởng vẽ của hoạ sĩ, bảo tàng khoa học, bảo tàng thiết kế, bảo tàng địa phương. Chúng thường vắng hơn, gần gũi hơn và cho bạn cảm giác khám phá thật sự. Ở mỗi thành phố, hãy dành chỗ cho ít nhất một bảo tàng nhỏ.
Phác hoạ và ghi chép
Một thói quen bạn sẽ thấy trong phòng tranh châu Âu là người ta ngồi với cuốn sổ phác hoạ. Vẽ lại một chi tiết, hoặc chỉ viết ba câu về cảm xúc của mình trước bức tranh, buộc ta nhìn kỹ hơn. Nhiều bảo tàng cho phép phác hoạ bằng bút chì ở khu trưng bày thường trực. Dù bạn không biết vẽ, việc cố gắng làm điều đó sẽ giúp tác phẩm in vào trí nhớ sâu hơn nhiều so với một bức ảnh điện thoại.
Ngân sách và ưu đãi
Nhiều bảo tàng có giá ưu đãi cho người trẻ hoặc sinh viên, miễn phí một số ngày trong tháng, hoặc thẻ thành phố gộp nhiều điểm tham quan. Điều kiện khác nhau và thay đổi theo thời gian, nên kiểm tra trang chính thức. Mang theo thẻ sinh viên và giấy tờ tuỳ thân để được hưởng ưu đãi.
Điều đáng nhớ
Đi bảo tàng ở châu Âu không phải là cuộc thi xem được bao nhiêu tác phẩm. Đó là cơ hội đứng trước những thứ con người đã tạo ra qua hàng nghìn năm, và để chúng chạm vào mình. Chọn ít, xem chậm, đọc trước câu chuyện, và bạn sẽ mang về không chỉ ảnh chụp mà cả những ký ức thật.
Câu hỏi thường gặp
Có nên đặt vé bảo tàng trước không?
Với bảo tàng lớn và mùa cao điểm, nên đặt trước trên trang chính thức để chọn khung giờ và tránh xếp hàng dài. Một số nơi bắt buộc đặt giờ vào cửa.
Mất bao lâu để xem một bảo tàng lớn?
Không thể xem hết trong một ngày. Hai đến ba giờ tập trung vào một số khu vực là hợp lý cho hầu hết du khách.
Có được chụp ảnh trong bảo tàng không?
Nhiều bảo tàng cho chụp ảnh không đèn flash ở khu trưng bày thường trực, nhưng có khu hoặc triển lãm cấm chụp. Hãy để ý biển báo và hỏi nhân viên.
Có ưu đãi cho sinh viên hay người trẻ không?
Nhiều bảo tàng có giá ưu đãi hoặc miễn phí cho người trẻ, sinh viên, hoặc vào một số ngày nhất định. Điều kiện khác nhau, hãy kiểm tra trang chính thức.
Đi bảo tàng với trẻ nhỏ thế nào cho vui?
Chọn ít phòng, biến chuyến đi thành trò tìm đồ vật, cho trẻ nghỉ thường xuyên và tận dụng hoạt động dành cho gia đình nếu bảo tàng có.
