Làm tình nguyện ở châu Âu: cách tham gia, lợi ích và những điều du học sinh cần biết

Ở châu Âu, làm tình nguyện là một phần quen thuộc của đời sống. Người dân ở mọi lứa tuổi dành thời gian giúp ngân hàng thực phẩm, tổ chức lễ hội, chăm sóc công viên, đọc sách cho người già, huấn luyện đội bóng thiếu nhi. Với du học sinh Việt, tình nguyện là cách tuyệt vời để hoà nhập, luyện ngôn ngữ, kết bạn với người bản xứ, hiểu xã hội sở tại sâu hơn và tích luỹ kinh nghiệm được nhà tuyển dụng đánh giá cao. Điều cần nhớ là chọn tổ chức đáng tin cậy và kiểm tra quy định cư trú khi hoạt động có kèm phụ cấp.

Tình nguyện trong văn hoá châu Âu

Ở nhiều nước châu Âu, xã hội dân sự rất phát triển, với hàng nghìn hội nhóm, câu lạc bộ, tổ chức phi lợi nhuận hoạt động nhờ sức tình nguyện. Câu lạc bộ thể thao địa phương thường do phụ huynh và thành viên tình nguyện điều hành. Lễ hội âm nhạc, sự kiện văn hoá dựa nhiều vào tình nguyện viên. Đội cứu hoả ở nhiều làng nhỏ là tình nguyện.

Tinh thần ấy xuất phát từ quan niệm rằng mỗi người có trách nhiệm đóng góp cho cộng đồng nơi mình sống, không chỉ qua thuế mà qua thời gian và công sức. Tham gia tình nguyện vì vậy cũng là cách nhanh nhất để người nước ngoài được đón nhận như một thành viên của cộng đồng.

Các hình thức tình nguyện phổ biến

• Ngân hàng thực phẩm và bếp ăn cộng đồng: phân loại, phát thực phẩm cho người khó khăn.
• Bảo tồn thiên nhiên: trồng cây, dọn rác bờ sông, bãi biển, chăm sóc vườn cộng đồng.
• Sự kiện văn hoá, thể thao: hỗ trợ lễ hội âm nhạc, giải chạy, triển lãm.
• Hỗ trợ người cao tuổi: trò chuyện, đọc sách, đi dạo cùng người già cô đơn.
• Giáo dục: kèm học cho trẻ em, dạy ngôn ngữ, hỗ trợ thư viện.
• Hỗ trợ sinh viên quốc tế: đón tân sinh viên, làm bạn đồng hành, tổ chức hoạt động giao lưu.
• Cửa hàng từ thiện: bán đồ quyên góp để gây quỹ cho các hoạt động xã hội.

Lợi ích cho du học sinh

Tình nguyện mở ra những trải nghiệm mà lớp học không mang lại được. Bạn được giao tiếp tự nhiên với người bản xứ ở nhiều độ tuổi, nghe tiếng địa phương trong ngữ cảnh thật, hiểu cách người châu Âu tổ chức công việc chung. Nhiều sinh viên kể rằng một buổi sáng phân loại thực phẩm với các cô chú hưu trí giúp họ học tiếng nhiều hơn cả tuần ngồi lớp.

Ngoài ra, tình nguyện giúp xây dựng mạng lưới quan hệ, phát triển kỹ năng làm việc nhóm, tổ chức sự kiện, giải quyết tình huống. Khi xin việc hay xin học bổng sau này, kinh nghiệm tình nguyện là điểm cộng rõ ràng trong hồ sơ.

• Luyện ngôn ngữ trong tình huống thực tế.
• Có bạn bè người bản xứ và quốc tế.
• Hiểu văn hoá và các vấn đề xã hội của nước sở tại.
• Phát triển kỹ năng mềm và tinh thần trách nhiệm.
• Có thư giới thiệu và kinh nghiệm để ghi vào hồ sơ.
• Cảm giác ý nghĩa, bớt cô đơn khi xa nhà.

Tìm cơ hội ở đâu

Điểm bắt đầu dễ nhất là trường đại học. Văn phòng sinh viên, hội sinh viên, các câu lạc bộ thường có danh sách hoạt động tình nguyện. Nhiều thành phố có trang thông tin hoặc trung tâm tình nguyện kết nối người muốn giúp với tổ chức cần người.

EU cũng có chương trình tình nguyện dành cho người trẻ, hỗ trợ các dự án đoàn kết ở châu Âu và nơi khác. Điều kiện tham gia, độ tuổi, quốc tịch và hình thức hỗ trợ khác nhau tuỳ loại dự án, nên hãy đọc kỹ trên cổng thông tin chính thức của chương trình.

1. Hỏi văn phòng sinh viên và hội sinh viên của trường.
2. Tìm trang tình nguyện của thành phố nơi bạn sống.
3. Liên hệ trực tiếp tổ chức phi lợi nhuận bạn quan tâm.
4. Tham gia nhóm cộng đồng sinh viên Việt để biết các hoạt động chung.
5. Tìm hiểu chương trình tình nguyện của EU trên cổng thông tin chính thức.

Lưu ý về quy định cư trú

Tình nguyện không lương thường được chấp nhận rộng rãi với du học sinh. Tuy nhiên, ranh giới giữa tình nguyện và làm việc có thể khác nhau giữa các nước. Nếu hoạt động có kèm phụ cấp, tiền ăn, chỗ ở, hoặc mang tính chất công việc thường xuyên, nó có thể bị xem là lao động và tính vào giới hạn giờ làm của bạn.

Khi chưa chắc, hãy hỏi văn phòng sinh viên quốc tế của trường hoặc kiểm tra trang chính thức của cơ quan di trú. Giữ thư xác nhận của tổ chức về tính chất tình nguyện cũng là một thói quen tốt.

Chọn tổ chức đáng tin cậy

Phần lớn tổ chức tình nguyện ở châu Âu hoạt động minh bạch và chuyên nghiệp. Nhưng vẫn cần cẩn thận, nhất là với các chương trình tình nguyện ở nước ngoài yêu cầu đóng phí cao.

• Tổ chức có thông tin đăng ký, địa chỉ, người liên hệ rõ ràng.
• Mô tả công việc cụ thể, thời gian và trách nhiệm.
• Có người hướng dẫn, đào tạo ban đầu khi cần.
• Không yêu cầu khoản phí bất thường hay giấy tờ tuỳ thân gốc.
• Có bảo hiểm cho tình nguyện viên với các hoạt động có rủi ro.

Làm tình nguyện cho đúng tinh thần

Tình nguyện tốt bắt đầu từ sự tôn trọng. Hãy đến đúng giờ, giữ cam kết, lắng nghe người phụ trách, và tôn trọng phẩm giá của những người bạn hỗ trợ. Với người già, người khó khăn, hãy trò chuyện như với một người bạn, tránh chụp ảnh khi chưa được phép.

Bạn cũng có thể mang đến điều riêng của mình: giới thiệu ẩm thực Việt trong một buổi giao lưu, dạy vài câu tiếng Việt cho trẻ em, chia sẻ về Tết trong một hoạt động văn hoá. Những đóng góp nhỏ ấy giúp người châu Âu hiểu thêm về Việt Nam theo cách gần gũi nhất.

Câu chuyện từ những người đã tham gia

Một lời khuyên nhỏ là hãy thử vài hoạt động khác nhau trước khi cam kết lâu dài, và thành thật với người phụ trách về thời gian mình có trong mùa thi.

Nhiều du học sinh Việt kể rằng điều họ nhớ nhất từ những năm ở châu Âu không phải là một kỳ thi hay một chuyến du lịch, mà là những buổi sáng thứ bảy ở vườn cộng đồng, những buổi tối phụ bếp ở nhà ăn từ thiện, hay mùa lễ hội làm hậu cần cùng bạn bè quốc tế. Đó là lúc họ thấy mình không còn là khách, mà là một phần của nơi mình đang sống.

Khi trở về Việt Nam, không ít người mang theo tinh thần ấy, tham gia hoặc khởi xướng các hoạt động cộng đồng ở quê nhà. Đó có lẽ là món quà ý nghĩa nhất mà châu Âu trao lại.

Câu hỏi thường gặp