Tháng đầu tiên ở châu Âu là quãng thời gian vừa háo hức vừa bận rộn. Có rất nhiều việc phải làm gần như cùng lúc: đăng ký cư trú, mở tài khoản ngân hàng, hoàn tất bảo hiểm y tế, mua sim điện thoại, làm thẻ đi lại, đăng ký môn học và làm quen thành phố mới. Bí quyết là làm theo đúng thứ tự, vì nhiều thủ tục phụ thuộc vào nhau, và chuẩn bị giấy tờ thật kỹ từ trước khi bay. Lộ trình theo tuần dưới đây là khung tham khảo, bạn hãy điều chỉnh theo quy định cụ thể của nước và trường mình.
Trước khi bay: chuẩn bị giấy tờ
Phần lớn rắc rối trong tháng đầu đến từ việc thiếu một tờ giấy nào đó. Hãy lập một tập hồ sơ gồm bản gốc, bản sao giấy và bản số lưu trên một dịch vụ đám mây an toàn. Một số nước yêu cầu giấy tờ phải dịch thuật công chứng hoặc hợp pháp hoá lãnh sự, hãy kiểm tra từ sớm vì thủ tục này mất thời gian.
- Hộ chiếu còn hạn dài, visa hoặc giấy phép nhập cảnh.
- Thư mời nhập học và giấy xác nhận đã đăng ký học.
- Giấy tờ chứng minh tài chính theo yêu cầu.
- Hợp đồng hoặc xác nhận chỗ ở.
- Giấy tờ bảo hiểm y tế.
- Bằng cấp, bảng điểm và bản dịch nếu cần.
- Vài ảnh thẻ theo chuẩn của nước đến.
- Một ít tiền mặt bằng đồng tiền địa phương cho những ngày đầu.
Tuần một: ổn định chỗ ở và đăng ký
Ngày đầu tiên, việc quan trọng nhất là đến được chỗ ở và nghỉ ngơi. Đừng cố làm quá nhiều thủ tục khi còn mệt vì lệch múi giờ. Những ngày tiếp theo, hãy nhận phòng chính thức, lập biên bản bàn giao, rồi tìm hiểu xem nước bạn đến có yêu cầu đăng ký địa chỉ với chính quyền địa phương không.
Ở nhiều nước, việc đăng ký địa chỉ phải làm trong một thời hạn nhất định sau khi chuyển đến, và giấy xác nhận địa chỉ là đầu vào cho nhiều thủ tục khác. Nếu cần đặt lịch hẹn, hãy đặt càng sớm càng tốt vì đầu năm học thường rất đông.
- Nhận phòng, chụp ảnh tình trạng phòng.
- Đặt lịch đăng ký địa chỉ hoặc làm ngay nếu không cần hẹn.
- Tìm hiểu tuyến xe buýt, tàu điện từ chỗ ở đến trường.
- Mua sim điện thoại tạm thời để có số liên lạc địa phương.
- Báo cho gia đình đã đến nơi an toàn và gửi địa chỉ chỗ ở.
Tuần hai: ngân hàng, bảo hiểm và cư trú
Khi đã có giấy xác nhận địa chỉ, bạn có thể mở tài khoản ngân hàng. Nhiều ngân hàng có gói dành cho sinh viên, phí thấp hoặc miễn phí. Một số ngân hàng số cho phép mở tài khoản qua ứng dụng nhanh chóng. Hãy so sánh phí duy trì, phí rút tiền, khả năng nhận chuyển khoản quốc tế.
Song song, hoàn tất thủ tục bảo hiểm y tế theo yêu cầu của nước sở tại và trường. Nếu cần làm thẻ cư trú hoặc gia hạn giấy phép, hãy chuẩn bị hồ sơ theo danh sách chính thức và đến đúng lịch hẹn. Mang theo cả bản gốc lẫn bản sao.
- Mở tài khoản ngân hàng và đăng ký ứng dụng ngân hàng.
- Hoàn tất đăng ký bảo hiểm y tế, lưu số hợp đồng.
- Nộp hồ sơ thẻ cư trú hoặc đặt lịch nếu chưa có.
- Cập nhật thông tin tài khoản cho trường hoặc nơi cấp học bổng.
Tuần ba: trường học và thẻ sinh viên
Nhiều trường tổ chức tuần định hướng cho sinh viên mới, thường trước khi học kỳ bắt đầu. Đây là dịp quý để hiểu hệ thống học tập, thư viện, nền tảng học trực tuyến, quy định thi cử và làm quen bạn bè. Đừng bỏ lỡ, kể cả khi thấy tiếng nước sở tại còn khó.
Hãy nhận thẻ sinh viên sớm vì nó thường đi kèm nhiều ưu đãi: giảm giá đi lại, bảo tàng, rạp chiếu, căng tin. Một số thành phố có vé tháng hoặc vé học kỳ cho sinh viên với giá ưu đãi, có khi được tính luôn vào học phí hoặc phí đăng ký.
- Tham dự tuần định hướng và buổi giới thiệu của khoa.
- Nhận thẻ sinh viên, kích hoạt tài khoản email và hệ thống học trực tuyến.
- Đăng ký môn học, nhóm lớp theo hướng dẫn.
- Tìm hiểu thư viện, phòng tự học, dịch vụ tư vấn học tập.
- Mua thẻ đi lại cho sinh viên nếu có.
Tuần bốn: nhịp sống mới
Đến tuần thứ tư, phần lớn thủ tục đã xong, và bạn bắt đầu bước vào nhịp học tập thực sự. Đây là lúc lập kế hoạch tài chính hằng tháng, tìm siêu thị, chợ phù hợp túi tiền, và nếu được phép, tìm hiểu cơ hội làm thêm theo quy định của nước sở tại.
Cũng là lúc dễ cảm thấy nhớ nhà khi sự háo hức ban đầu qua đi. Hãy giữ một thói quen sinh hoạt ổn định, ăn uống đủ chất, ngủ đủ giấc, vận động đều và chủ động kết nối với bạn bè.
Tiền bạc trong tháng đầu
Tháng đầu thường tốn kém hơn các tháng sau vì phải mua đồ dùng, đặt cọc nhà, đóng các khoản phí. Hãy dự trù một khoản dư so với chi phí sinh hoạt thông thường. Ghi chép chi tiêu từ ngày đầu giúp bạn sớm biết mức chi thực tế ở thành phố mình sống.
- Mua đồ dùng cũ từ sinh viên khoá trước hoặc chợ đồ cũ.
- Tự nấu ăn thay vì ăn ngoài thường xuyên.
- Dùng ưu đãi sinh viên cho đi lại, văn hoá.
- Tránh chuyển đổi ngoại tệ ở quầy sân bay với tỷ giá bất lợi.
Kết nối và chăm sóc tinh thần
Cộng đồng sinh viên Việt ở hầu hết các thành phố đại học lớn đều hoạt động khá sôi nổi, thường tổ chức đón tân sinh viên, Tết, Trung thu. Đây là chỗ dựa tinh thần quý, nơi bạn có thể hỏi kinh nghiệm thực tế. Đồng thời, hãy mở lòng làm quen với sinh viên bản xứ và quốc tế, vì đó là cách học ngôn ngữ và văn hoá nhanh nhất.
Nếu cảm thấy căng thẳng kéo dài, nhiều trường có dịch vụ tư vấn tâm lý miễn phí hoặc chi phí thấp cho sinh viên. Tìm đến sự hỗ trợ là việc bình thường và đáng làm.
Những lỗi hay gặp
- Để hộ chiếu, thẻ cư trú ở nơi dễ mất, không có bản sao.
- Bỏ lỡ hạn đăng ký địa chỉ hoặc hạn nộp hồ sơ cư trú.
- Ký hợp đồng điện thoại, phòng tập dài hạn mà chưa đọc kỹ điều kiện huỷ.
- Đi tàu, xe buýt không mua vé đúng loại và bị phạt.
- Ngại hỏi khi chưa hiểu quy định.
Mọi quy định về visa, cư trú, bảo hiểm có thể khác nhau giữa các nước và thay đổi theo thời gian. Hãy luôn đối chiếu với trang chính thức của cơ quan nước sở tại, đại sứ quán và hướng dẫn của trường trước khi làm thủ tục.
Câu hỏi thường gặp
Nên mang theo giấy tờ gì khi sang châu Âu?
Hộ chiếu có visa, thư mời nhập học, giấy tờ chứng minh tài chính, bảo hiểm, giấy tờ chỗ ở, bằng cấp và bảng điểm cùng bản dịch nếu được yêu cầu, ảnh thẻ. Nên có bản sao giấy và bản số lưu riêng.
Việc nào cần làm đầu tiên khi đến nơi?
Thường là ổn định chỗ ở, đăng ký địa chỉ nếu nước đó yêu cầu, và đặt lịch các thủ tục cư trú. Nhiều việc khác như mở tài khoản ngân hàng phụ thuộc vào các giấy tờ này.
Bảo hiểm y tế cho du học sinh hoạt động thế nào?
Tuỳ nước. Có nơi sinh viên tham gia hệ thống bảo hiểm công, có nơi chấp nhận bảo hiểm tư nhân đạt chuẩn. Trường và đại sứ quán thường hướng dẫn cụ thể, hãy kiểm tra trước khi đi.
Có nên dùng thẻ ngân hàng Việt Nam trong thời gian đầu?
Có thể dùng thẻ quốc tế trong vài tuần đầu, nhưng nên mở tài khoản ở nước sở tại sớm để nhận học bổng, trả tiền nhà, nhận lương làm thêm và tránh phí chuyển đổi.
Làm sao để bớt cô đơn trong tháng đầu?
Tham gia tuần định hướng, các câu lạc bộ, nhóm sinh viên quốc tế và cộng đồng sinh viên Việt. Giữ liên lạc với gia đình nhưng cũng chủ động làm quen bạn mới.
