Sống xanh khi du học châu Âu không đòi hỏi những hy sinh lớn lao. Phần lớn là những thói quen nhỏ: sưởi ấm và thông gió đúng cách vào mùa đông, tắt thiết bị khi không dùng, chọn tàu hoả thay máy bay cho chặng ngắn, mua và nấu vừa đủ để không lãng phí thực phẩm. Điều tuyệt vời là phần lớn thói quen này còn giúp sinh viên tiết kiệm tiền đáng kể, nhất là khi giá năng lượng ở châu Âu có lúc tăng cao. Bài viết gom những mẹo thực tế, dễ làm ngay từ tuần đầu.
Mùa đông: sưởi ấm thông minh
Với sinh viên Việt, mùa đông châu Âu thường là trải nghiệm mới. Nhiều căn hộ dùng máy sưởi gắn tường chạy bằng nước nóng, có núm vặn đánh số. Số càng cao, phòng càng nóng, và hoá đơn càng lớn nếu chi phí sưởi tính riêng.
Bí quyết là giữ nhiệt độ vừa phải, mặc thêm áo ấm trong nhà, dùng chăn dày khi ngủ. Đóng cửa phòng không dùng, kéo rèm vào ban đêm để giữ nhiệt, mở rèm ban ngày để đón nắng. Đừng che máy sưởi bằng đồ đạc hay phơi quần áo dày lên, vì nhiệt sẽ không toả ra phòng.
- Giữ nhiệt độ phòng vừa phải, mặc ấm trong nhà.
- Giảm sưởi khi ra ngoài lâu hoặc khi ngủ.
- Kéo rèm ban đêm, mở rèm ban ngày.
- Không che chắn máy sưởi.
- Báo chủ nhà nếu cửa sổ hở gió hay máy sưởi có vấn đề.
Thông gió kiểu châu Âu
Ở nhiều nước như Đức, người ta có thói quen mở toang cửa sổ vài phút, vài lần mỗi ngày, để thay không khí nhanh. Cách này hiệu quả hơn hé cửa cả ngày, vì không khí được thay mới mà tường, đồ đạc không kịp lạnh đi. Trong lúc thông gió, hãy giảm sưởi.
Thông gió đúng cách đặc biệt quan trọng để tránh ẩm mốc, nhất là sau khi nấu ăn, tắm, phơi quần áo trong nhà. Nấm mốc vừa hại sức khoẻ vừa có thể khiến bạn bị trừ tiền cọc khi trả nhà. Đây là điều nhiều sinh viên Việt mới sang chưa để ý.
Điện và nước: những thói quen nhỏ
- Tắt đèn khi ra khỏi phòng, dùng bóng tiết kiệm điện.
- Rút sạc khi không dùng, tắt hẳn thiết bị thay vì để chế độ chờ.
- Giặt quần áo khi đủ mẻ, dùng nước ở nhiệt độ thấp với quần áo ít bẩn.
- Phơi quần áo thay vì dùng máy sấy nếu có chỗ và thông gió tốt.
- Tắm nhanh, tắt nước khi xoa xà phòng.
- Đun vừa đủ nước khi pha trà, nấu ăn có nắp vung.
Nếu bạn ở nhà thuê có hoá đơn điện, nước tính riêng, những thói quen này sẽ thể hiện rõ trên hoá đơn. Nếu ở ký túc xá trọn gói, chúng vẫn là cách đóng góp cho môi trường và giữ chi phí chung hợp lý.
Đi tàu thay máy bay cho chặng ngắn
Châu Âu có mạng lưới đường sắt dày đặc, nhiều tuyến tàu cao tốc nối các thành phố lớn. Với nhiều chặng ngắn và trung bình, đi tàu thường phát thải ít hơn đáng kể so với máy bay tính trên mỗi hành khách. Tàu còn đi từ trung tâm thành phố đến trung tâm thành phố, không tốn thời gian ra sân bay, làm thủ tục an ninh.
Ngồi tàu, bạn có thể học bài, đọc sách, ngắm cảnh qua cửa sổ. Nhiều nước có thẻ giảm giá cho người trẻ, vé đặt sớm giá tốt, và một số tuyến tàu đêm đang được khôi phục, giúp tiết kiệm cả một đêm khách sạn.
- Tra lịch tàu và đặt vé sớm để có giá tốt.
- Tìm hiểu thẻ giảm giá cho người trẻ hoặc sinh viên.
- Cân nhắc tàu đêm cho chặng dài.
- Dùng xe buýt đường dài khi tàu quá đắt.
- Với chuyến đi chung, tính cả thời gian ra sân bay khi so sánh.
Đi lại trong thành phố
Trong thành phố, đi bộ, xe đạp và giao thông công cộng là lựa chọn xanh và tiết kiệm. Nhiều thành phố có vé tháng sinh viên giá ưu đãi, xe đạp công cộng, làn xe đạp an toàn. Một chiếc xe đạp cũ tốt có thể là khoản đầu tư hợp lý nhất cho cả năm học.
Chống lãng phí thực phẩm
Lãng phí thực phẩm vừa tốn tiền vừa gây hại môi trường, vì toàn bộ nước, đất, năng lượng để sản xuất món ăn ấy đều bị bỏ phí. Người Việt vốn quý hạt gạo, nên chống lãng phí là thói quen tự nhiên. Ở châu Âu, có thêm nhiều công cụ hỗ trợ.
- Lên thực đơn tuần và đi chợ theo danh sách.
- Hiểu đúng nhãn: hạn sử dụng tốt nhất trước khác với hạn dùng an toàn.
- Bảo quản rau quả đúng cách, cấp đông bánh mì, thịt khi chưa dùng kịp.
- Nấu món từ đồ thừa: cơm chiên, súp rau, bánh mì nướng.
- Tìm ứng dụng, chương trình bán đồ ăn sắp hết hạn với giá rẻ ở cửa hàng, tiệm bánh.
- Chia sẻ thực phẩm dư với bạn cùng nhà hoặc qua tủ lạnh cộng đồng nếu có.
Tiêu dùng có ý thức
Trước khi mua một món đồ mới, hãy tự hỏi: mình có thật sự cần không, có thể mượn, mua cũ, hay sửa đồ cũ không. Với quần áo mùa đông, đồ cũ chất lượng tốt ở cửa hàng từ thiện thường ấm và bền không kém đồ mới. Với sách giáo trình, thư viện và sinh viên khoá trước là nguồn tuyệt vời.
Khi mua, ưu tiên đồ bền, có thể sửa, và tránh bao bì thừa. Mang túi vải, bình nước, hộp đựng khi ra ngoài giúp giảm đồ nhựa dùng một lần.
Lan toả trong cộng đồng
Sống xanh trở nên dễ dàng và vui hơn khi làm cùng người khác. Bạn cùng nhà có thể thống nhất cách phân loại rác, chia sẻ đồ dùng, nấu chung để tiết kiệm. Nhiều trường đại học có câu lạc bộ môi trường, vườn rau sinh viên, chương trình đổi đồ, là nơi tốt để kết bạn và học hỏi.
Khi về nước, những thói quen này có thể theo bạn về nhà. Một du học sinh trở về với thói quen mang bình nước, phân loại rác, đi xe đạp có thể truyền cảm hứng cho cả gia đình và bạn bè.
Hiểu hoá đơn năng lượng
Nếu tự trả hoá đơn điện, sưởi, hãy dành chút thời gian tìm hiểu. Hoá đơn thường gồm phí cố định và phí theo mức dùng, có nhà cung cấp gửi bản quyết toán cuối năm, khi đó bạn có thể phải trả thêm hoặc được hoàn lại. Chụp ảnh số công tơ khi nhận nhà và khi trả nhà, đối chiếu số tiền tạm ứng hằng tháng với mức dùng thực tế, sẽ tránh được bất ngờ cuối năm. Nếu hoá đơn có vẻ sai, trường hoặc trung tâm tư vấn người tiêu dùng địa phương có thể giúp.
Xanh mà vẫn nhẹ nhàng
Sống xanh không cần hoàn hảo. Không ai làm được tất cả mọi điều ngay lập tức. Hãy chọn vài thói quen dễ nhất, làm đều đặn, rồi thêm dần. Mỗi lần mở cửa sổ đúng cách, mỗi chuyến tàu thay chuyến bay, mỗi bữa cơm không bỏ phí là một đóng góp nhỏ nhưng thật cho môi trường, và cho cả túi tiền của bạn.
Câu hỏi thường gặp
Thông gió kiểu châu Âu là thế nào?
Ở nhiều nước, người ta mở toang cửa sổ vài phút vài lần một ngày để thay không khí nhanh, thay vì hé cửa cả ngày. Cách này giúp giảm ẩm mốc mà không làm phòng mất nhiều nhiệt.
Có nên để máy sưởi ở mức cao rồi mở cửa sổ không?
Không nên. Đó là cách lãng phí năng lượng nhất. Hãy giữ nhiệt độ vừa phải, tắt hoặc giảm sưởi khi thông gió, và đóng cửa sổ khi sưởi.
Đi tàu có thật sự xanh hơn máy bay không?
Với nhiều chặng ngắn và trung bình trong châu Âu, tàu hoả thường phát thải ít hơn đáng kể so với máy bay tính trên mỗi hành khách. Tàu cũng đi từ trung tâm đến trung tâm, đỡ thời gian ra sân bay.
Làm sao để giảm lãng phí thực phẩm?
Lên thực đơn, mua vừa đủ, hiểu đúng hạn sử dụng, bảo quản hợp lý, dùng đồ thừa sáng tạo, và tìm các ứng dụng hoặc chương trình bán đồ ăn sắp hết hạn với giá rẻ.
Sống xanh có tốn kém không?
Phần lớn thói quen sống xanh giúp tiết kiệm tiền: dùng ít điện, nước, sưởi, mua đồ cũ, nấu ăn ở nhà, giảm lãng phí. Chỉ một số lựa chọn như đồ hữu cơ mới đắt hơn.
