Tàu hoả là cách đi lại dễ chịu nhất giữa nhiều thành phố châu Âu. Ga thường nằm ngay trung tâm, không phải đến sớm hàng giờ như sân bay, không giới hạn chất lỏng, có thể đứng dậy đi lại, ngắm cảnh suốt đường và phát thải thấp hơn máy bay nhiều. Bạn có thể mua vé lẻ từng chặng, thường rẻ khi đặt sớm, hoặc dùng thẻ đi tàu nhiều chặng nếu muốn linh hoạt. Chọn cách nào tuỳ vào lịch trình và phong cách đi của bạn.
Vì sao tàu hoả hợp với châu Âu
Châu Âu có mạng lưới đường sắt dày đặc được xây dựng từ thế kỷ mười chín và liên tục hiện đại hoá. Các thành phố gần nhau, nên một chuyến tàu vài tiếng thường nhanh ngang hoặc nhanh hơn máy bay khi tính cả thời gian ra sân bay, làm thủ tục, chờ đợi. Nhiều chính phủ châu Âu khuyến khích đi tàu thay máy bay cho các chặng ngắn vì lý do khí hậu.
Với du khách Việt, tàu hoả còn là cách nhìn thấy châu Âu thật: làng quê, cánh đồng, vườn nho, núi tuyết, những thị trấn nhỏ mà máy bay bay qua mà không biết.
Các loại tàu
- Tàu cao tốc: nối các thành phố lớn, chạy rất nhanh, thường phải đặt chỗ; như các tuyến cao tốc ở Pháp, Tây Ban Nha, Ý, Đức.
- Tàu liên thành phố: nhanh vừa phải, dừng ở các thành phố quan trọng.
- Tàu vùng: dừng nhiều ga nhỏ, rẻ, thường không cần đặt chỗ, rất hợp để khám phá làng quê.
- Tàu đêm: có giường nằm hoặc toa ngủ, tiết kiệm một đêm khách sạn; đang được hồi sinh trên nhiều tuyến.
- Tàu ngắm cảnh: một số tuyến núi nổi tiếng với toa kính panorama, cần đặt trước.
Vé lẻ hay thẻ đi tàu
Đây là câu hỏi lớn nhất. Vé lẻ của nhiều công ty đường sắt có giá thay đổi theo thời điểm, đặt càng sớm càng rẻ, có vé ưu đãi không hoàn đổi. Nếu lịch trình đã cố định và chỉ đi vài chặng, vé lẻ mua sớm thường là lựa chọn kinh tế.
Thẻ đi tàu nhiều chặng cho phép đi nhiều tàu trong một số ngày nhất định. Người không cư trú ở châu Âu, như du khách từ Việt Nam, dùng thẻ Eurail; người cư trú ở châu Âu dùng thẻ Interrail. Thẻ có lợi khi đi nhiều chặng, đi tàu vùng nhiều, hoặc muốn tự do quyết định đi đâu vào phút chót. Nhưng nhớ rằng nhiều tàu cao tốc và tàu đêm vẫn yêu cầu phí đặt chỗ riêng. Hãy tính thử cả hai cách theo lịch trình thực tế.
Mua vé ở đâu
Mua trực tiếp trên trang web hoặc ứng dụng của công ty đường sắt quốc gia, hoặc qua các nền tảng bán vé đáng tin cậy. Ứng dụng của nhiều công ty đường sắt có vé điện tử trên điện thoại, rất tiện. Ở ga có máy bán vé tự động với nhiều ngôn ngữ và quầy vé có nhân viên. Cảnh giác với người lạ mời giúp mua vé ở máy, đôi khi là chiêu lừa.
Đặt chỗ và toa
Trên nhiều tàu, vé không tự động có chỗ ngồi cố định; bạn có thể mua thêm đặt chỗ. Toa hạng nhất rộng và yên tĩnh hơn, toa hạng hai thoải mái đủ dùng. Một số tàu có toa yên lặng, nơi không được nói chuyện điện thoại hay nói to, rất hợp để làm việc hoặc nghỉ. Hãy chú ý biểu tượng trên cửa toa.
Kích hoạt và soát vé
Ở một số nước, vé giấy cho tàu vùng phải được dập hoặc kích hoạt ở máy trên sân ga trước khi lên tàu. Quên kích hoạt có thể bị coi như không có vé và bị phạt. Vé điện tử thường cần mở sẵn mã khi nhân viên soát. Nhân viên soát vé có thể yêu cầu xem giấy tờ tuỳ thân khớp tên trên vé.
Ở ga tàu
- Đến ga trước khoảng mười lăm đến hai mươi phút; ga lớn có thể rộng như sân bay nhỏ.
- Xem bảng điện tử để biết sân ga; số sân ga đôi khi chỉ hiện sát giờ.
- Một số ga lớn có sơ đồ vị trí toa trên sân ga, giúp bạn đứng đúng chỗ.
- Tàu thường chạy đúng giờ và dừng ngắn, hãy lên nhanh.
- Chú ý tàu có thể tách đôi giữa đường, các toa đi hai hướng khác nhau; kiểm tra số toa.
Hành lý
Bạn tự mang hành lý lên tàu và để ở giá cuối toa, trên đầu hoặc giữa hai lưng ghế. Không có ai khuân giúp như ở sân bay. Mang vali gọn, đủ nhẹ để tự nâng lên giá. Luôn để mắt đến hành lý, nhất là khi tàu dừng ở ga lớn, vì kẻ trộm có thể tranh thủ lúc cửa mở. Khoá dây vali vào giá là mẹo của nhiều người đi tàu nhiều.
Tàu đêm: một trải nghiệm đáng thử
Sau nhiều năm suy giảm, tàu đêm đang được hồi sinh ở châu Âu, nối các thành phố như Vienna, Munich, Zurich, Paris, Amsterdam, Praha, Budapest, Venice. Bạn ngủ trên tàu, sáng ra đã ở thành phố mới, tiết kiệm thời gian và một đêm khách sạn. Có nhiều hạng: ghế ngồi, toa nằm nhiều giường, khoang ngủ riêng. Đặt sớm vì chỗ nằm thường hết nhanh.
Những tuyến đẹp đáng thử
- Tuyến xuyên núi Alps ở Thuỵ Sĩ và Áo: hồ xanh, núi tuyết, cầu cạn ngoạn mục.
- Tuyến ven bờ sông Rhine ở Đức: lâu đài, vườn nho, làng ven sông.
- Tuyến ven biển ở Ý: những làng nhiều màu bên vách đá.
- Tuyến qua cao nguyên Scotland: núi đồi hoang sơ, hồ nước.
- Tuyến qua núi ở Na Uy: thác nước, vịnh hẹp.
Một số tuyến ngắm cảnh nổi tiếng là tàu du lịch riêng với giá cao; tàu thường chạy cùng tuyến có thể rẻ hơn nhiều mà cảnh không kém.
Mẹo tiết kiệm
- Đặt sớm vé cao tốc để có giá tốt.
- Linh hoạt ngày giờ; tàu giữa tuần, giữa ngày thường rẻ hơn.
- Kiểm tra vé ưu đãi cho người trẻ, nhóm, gia đình.
- Dùng tàu vùng cho chặng ngắn; chậm hơn nhưng rẻ và đẹp.
- Mang đồ ăn theo; toa ăn trên tàu thường đắt.
Khi tàu trễ hoặc huỷ
Tàu ở châu Âu đôi khi trễ hoặc bị huỷ do thời tiết, sự cố, đình công. Liên minh châu Âu có quy định về quyền của hành khách đường sắt, có thể bao gồm bồi thường một phần tiền vé khi trễ nhiều, tuỳ điều kiện. Giữ vé và hỏi nhân viên hoặc xem trang của công ty đường sắt để biết cách yêu cầu. Nếu nối chuyến, chừa thời gian đệm giữa các tàu.
Điều đáng nhớ
Đi tàu ở châu Âu không chỉ là di chuyển mà là một phần của chuyến đi. Chọn đúng loại vé, đến ga sớm một chút, giữ hành lý cẩn thận, và để cửa sổ tàu kể cho bạn nghe câu chuyện về những vùng đất bạn đi qua. Nhiều người Việt sau chuyến đi đầu tiên đều nói: lần sau, tôi sẽ đi tàu nhiều hơn.
Câu hỏi thường gặp
Nên mua vé lẻ hay thẻ Eurail?
Nếu đi ít chặng và lịch cố định, vé lẻ mua sớm thường rẻ hơn. Nếu đi nhiều chặng, muốn linh hoạt, thẻ có thể đáng giá. Hãy tính thử cả hai theo lịch trình của mình.
Thẻ Interrail và Eurail khác nhau thế nào?
Interrail dành cho người cư trú ở châu Âu, Eurail dành cho người không cư trú ở châu Âu như du khách từ Việt Nam. Điều kiện cụ thể xem trên trang chính thức.
Có cần đặt chỗ khi đã có thẻ không?
Nhiều tàu cao tốc và tàu đêm yêu cầu đặt chỗ riêng có phí, kể cả khi có thẻ. Tàu vùng thường không cần.
Lên tàu không có vé thì sao?
Ở nhiều nước, đi tàu không có vé hợp lệ hoặc chưa kích hoạt vé sẽ bị phạt khá nặng. Luôn mua và kích hoạt vé trước khi lên tàu nếu được yêu cầu.
Mang hành lý lớn lên tàu có được không?
Thường được, có giá để hành lý cuối toa hoặc trên đầu. Nên mang vali gọn để tự nâng được và luôn để mắt đến hành lý.
